···

Kristautasuna heldu aurretik, euskaldunak mito eta leienda batzuk sortu ebezan. Guzti hauek, gizaldirik gizaldira ahoz transmititu direnak.
Mari bezalako pertsonaiak (Amboto eta Gorbeiko kobazuloetan bizi zan Andrea), basajaunak (Basoko jaunak), lamiak (hegazkinen antzeko hankak daukiezan itsas antzeko pertsonaiak) eta sorginak (sorgindutako andrak): Pertsonai guzti hauek haraneko biztanleen bizimoduetan eragina eukien.
Kristautasuna heldu zanean, sineskera hauek gitxitu ziren baina hala ta guztiz ere, euren transmisio pribatua jarraitu eban.